موضوعات

​نارسایی دهانه رحم چیست؟

سرویکس چیست؟

سرویکس یا همان دهانه رحم بخش انتهایی و لوله ای فرم پایین رحم است که اندکی به داخل واژن برجسته شده است.
زمانی که زن باردار نیست دهانه رحم یا کانال سرویکس به اندازه یک روزنه کوچک باز است تا به اسپرم اجازه ورود و به خون قاعدگی اجازه خروج دهد. زمانی که بارداری اتفاق می افتد دهانه رحم یا سرویکس توسط ترشحات رحم به نام موکوس (mucus plug) مسدود می شود.
طی بارداری های طبیعی دهانه رحم به طور کامل بسته می ماند و نیز طول آن زیاد خواهد ماند. تا اینکه در سه ماهه سوم و به خصوص هفته های پایانی حاملگی طول دهانه رحم کوتاه تر شده ، نرم و کم کم باز می شود. به عبارتی دیلاتاسیون و افاسمان جهت وقوع زایمان اتفاق می افتد.

نارسایی سرویکس چیست؟

زمانی که دهانه رحم زودتر از موعد شروع به باز شدن و کوتاه شدن کند ( دیلاتاسیون و افاسمان ) احتمال خروج محصولات حاملگی به علت عدم توانایی دهانه رحم در حفظ تمام محصولات در درون رحم ، وجود خواهد داشت. در صورت بروز چنین اختلالی ، نارسایی یا عدم کفایت دهانه رحم اتفاق افتاده است. نارسایی سرویکس می تواند منجر به بروز زایمان زودرس و یا سقط شود.

چه کسانی در معرض نارسایی دهانه رحم هستند ؟

احتمال بروز نارسایی سرویکس در افرادی که موارد زیر را داشته اند بیشتر است:

  • سابقه انجام برداشتن نمونه مخروطی و LEEP از دهانه رحم
  • آسیب به دهانه رحم طی انجام کورتاژ قبلی و یا زایمان قبلی
  • سابقه داشتن دو یا بیشتر مورد سقط سه ماهه دوم بدون علت مشخص
  • سابقه داشتن زایمان زودرس
  • وجود ناهنجاری های آناتومیک رحم مانند رحم دوشاخه
  • اگر مادر زن باردار از داروی دی اتییل استیل بسترول (DES) زمانی که باردار بوده است استفاده کرده باشد.

موارد مصرف دی اتیل استیل بسترول

در گذشته از دی اتیل استیل بسترول (diethylstilbestrol) برای جلوگیری و کنترل زایمان زودرس استفاده می شد. مصرف این دارو توسط مادر باعث بروز اختلالات آناتومیک به خصوص در دستگاه تولید مثل جنین می شد. از این رو از سال 1971 تولید این دارو در ایالات متحده آمریکا متوقف شد. با این حال دی اتیل استیل بسترول (DES) تا مدتی پس از آن هنوز در سایر کشورها مورد استفاده قرار می گرفت.

علائم نارسایی دهانه رحم

نارسایی سرویکس ممکن است بدون علامت و یا با علامت باشد که بین هفته 14 تا 20 نمایان می شود. این علائم شامل :

  • احساس فشار در لگن
  • انقباضات شبیه به درد دوران قاعدگی
  • درد کمر
  • افزایش ترشحات واژن
  • ترشحات خونی و یا صورتی رنگ واژن
  • لکه بینی یا خونریزی واژینال

تشخیص نارسایی دهانه رحم

طی دوران بارداری به خصوص در هفته 16 بارداری یافته های سونوگرافیک طول دهانه رحم را به خوبی نشان می دهند. طول دهانه رحم در دوران بارداری و به طور طبیعی باید بیش از 30 میلی متر باشد. در صورتی که این مقدار از 30 میلی متر ( 3 سانتی متر ) کمتر باشد نارسایی دهانه رحم تلقی می شود.

درمان نارسایی دهانه رحم

اگر در سونوگرافی طول دهانه رحم کمتر از 25 میلی متر نشان داده شود. با احتمال زیاد دهانه رحم طی عملی به نام سرکلاژ دوخته می شود تا بدین وسیله از باز شدن آن و خروج محصولات حاملگی جلوگیری به عمل آید.
سرکلاژ عموما زیر 24 هفته بارداری انجام می شود. سرکلاژ در هفته 36 باز می شود تا در صورت شروع دردهای زایمانی و وقوع زایمان خطری جان مادر و جنین را تهدید نکند.
همچنین به این زنان تا مدتی توصیه به استراحت مطلق برای جلوگیری از سقط جنین می شود. در بسیاری از موارد زنان دارای دهانه رحم نارسا از داشتن رابطه جنسی در مدت بارداری منع می شوند.
همچنین در اغلب موارد به زنانی که مشکوک به زایمان زودرس و یا سقط هستند ، هورمون پروژسترون تحویز می شود. این هورمون در حفظ بارداری نقش بسزایی ایفا می کند.

اگر در بارداری قبلی سرکلاژ کرده باشم ، آیا در حاملگی بعدی هم نیاز به دوختن دهانه رحم وجود دارد؟

خیر. ممکن است در بارداری جدید با مشکل کوتاهی طول دهانه رحم مواوجه نشوید. در نتیجه نیازی به انجام سرکلاژ وجود نخواهد داشت.