موضوعات

حاملگی مولار چیست ؟

مول هیداتیفروم یا بچه خوره چیست؟

حاملگی مولار زمانی اتفاق می افتد که سلول تخم لقاح یافته به جای رشد و نمو به شکل رویان به صورت یک توده سلولی به نام مول رشد می کند. در ابتدای بارداری مولار فرد تمام علائم بارداری را تجربه می کند اما با گذشت زمان تفاوت این حاملگی با بارداری عادی نمود پیدا می کند.

احتمال بروز حاملگی مولار چقدر است ؟

حاملگی مولار حدودا 1 مورد از در هر 1500 حاملگی اتفاق می افتد. در صورت وجود سابقه بارداری مولار قبلی ، سابقه دو مورد یا بیشتر سقط ، سن زیر 20 و بالای 35 سال درصد وقوع حاملگی مولار نیز بیشتر می شود. حاملگی مولار در زنان جنوب شرقی آسیا بیشتر دیده می شود.

علت وقوع حاملگی مولار چیست ؟

حاملگی مولار زمانی اتفاق می افتد که یک مشکل جدی در ساختار ژنتیکی سلول تخم وجود داشته باشد. در نتیجه این امر تخمک لقاح یافته ممکن است متشکل از یک تودی سلولی بی شکل باشد که به آن مول کامل (complete mole) می گویند. گاهی نیز این سلول به توده ای متشکل از جنین ناقص تمایز میابد که در این صورت آن را مول نسبی (partial mole) می نامند.
در یک بارداری طبیعی سلول تخم ( زیگوت) حاوی 2 دسته کروموزوم است که دسته 23 عدد کروموزوم دارد. به عبارتی سلول تخم حاوی 23 عدد کروموزوم از تخمک مادر و 23 عدد کروموزوم از اسپرم پدر است. در مول کامل معمولا سلول تخم حاوی دو دسته کروموزوم تنها از جانب پدری است و هیچ کروموزومی از مادر دریافت نکرده است. در نتیجه در مول کامل هیچ شواهدی از وجود بافت های جنینی ، کیسه آمنیون و جفت یافت نمی شود و در عوض توده ای شبیه به خوشه انگور رحم را پر می کند.
در موارد مول نسبی ، سلول تخم ( زایگوت) یک دسته کروموزوم از مادر و دو دسته کروموزوم از پدر دریافت می کند. بنابراین به جای 46 کروموزوم ، 69 عدد کروموزوم وجود دارد. علت وجود 3 دسته کروموزوم می تواند ورود دو اسپرم به داخل تخمک و یا کپی شدن محتوای کروموزومی اسپرم باشد.
در مول نسبی بخش هایی از بافت جفت ، بافت های جنینی و یا جنین ناقص وجود دارد. اما میزان این نقایص همیشه به اندازه ای است که زنده ماندن جنین ممکن نیست.

تشخیص مول

در ابتدا تمام علائمی که مادر تجربه می کند درست مانند حاملگی عادی است اما به مرور لکه بینی و خونریزی آغاز شده و محصولات حاملگی گاهی به شکل حبابچه های انگور شروع به دفع شدن می کنند.
لکه بینی و خونریزی و یا حتی دفع حباب های مول ممکن است از هفته 6 ام بارداری آغاز شود. در برخی موارد حتی این لکه بینی ممکن است از هفته 12 شروع شود. در هر حال بارداری مولار عموما بیشتر از 16 هفته طول نمی کشد.
در حاملگی مولار تهوع و استفراغ ، درد شکم و رشد رحم بسیار سریع تر از حالت عادی است.
بسیاری از زنان در صورت عدم تشخیص حاملگی مولار ، دچار پره اکلمپسی می شوند. خوشبختانه اکنون با وجود سونوگرافی، این موارد بارداری های غیر طبیعی در مراحل اولیه تشخیص داده می شوند.
یافته های سونوگرافی در حاملگی مولار ، توده ای شبیه به خوشه انگور را نشان می دهد. همچنین میزان BhCG در خون مادر در بارداری مولار بیشتر از حالت عادی است.

درمان حاملگی مولار چیست؟

پس از تشخیص نهایی حاملگی مولار جهت تخلیه مول باید دیلاتاسیون کورتاژ (D&C) و یا کورتاژ ساکسش انجام شود.

نحوه انجام کورتاژ ساکشن D&C

برای انجام D&C ابتلا با استفاده از اسپاکلوم مجرای واژن باز نگه داشته می شود. پس از شستشو و تمیز کردن محیط واژن با محلول های مخصوص با استفاده از یک میله فلزی دهانه رحم باز شده و اقدام به ساکشن محتویات رحم می کنند. در انتها با استفاده از وسیله ای به نام کورت تمامی دیواره داخلی رحم از بقایای محصولات حاملگی پاک می شوند.
پس از انجام این پروسه معمولا انجام یک عکس برداری از ریه جهت اطمینان از عدم گسترش بافت مولار به سایر بافت های بدن انجام می شود. منتشر شدن سلول های بافت مول پدیده شایعی نیست اما در صورت وقوع این امر ،درگیری ریه ها شیوع بیشتری دارد.
پس از تخلیه محصولات حاملگی مولار باید هر هفته میزان BhcG موجود در خون مادر بررسی شود تا مقدار آن به صفر برسد. چنانچه چند هفته متوالی اندازه BhCG صفر باقی بماند ، به مدت یک سال هر ماه و یا هر دو ماه یکبار باید مقدار این ماده اندازه گیری شود.
در بسیاری از موارد بخشی از مول در بدن مادر باقی می ماند. این اتفاق در حدود 11 درصد زنان با سابقه مول نسبی و 18 تا 29 درصد زنان با حاملگی مول کامل اتفاق می افتد. به این پدیده نئوپلازی تروفوبلاستیک حاملگی می گویند.
در اغلب این موارد برای درمان مول مقاوم از شیمی درمانی بهره می گیرند. حدود 1 در 20.000 تا 40.000 بارداری مولار ، نئوپلاسم تروفوبلاستیک حاملگی تبدیل به سرطانی بدخیم به نام کوریوکارسینومای بارداری می شود.
تقریبا 100 درصد موارد کوریوکارسینومای بارداری در صورتی که به خارج از رحم گسترش پیدا نکرده باشد ، قابل درمان است.
حتی در صورت انتشار و متاستاز به سایر اندام های بدن باز هم این بیماری در صورت درمانا صحیح 80 ت 90 درصد قابل درمان است.
اگر تمایلی به بارداری مجدد ندارید انجام عمل هیسترکتومی (برداشتن کامل رحم) به جای دیلاتاسیون وکورتاژ اقدامی موثر تر است زیرا احتمال باقی ماندن بافت مول را در بدن کاهش می دهد.

چه مدت بعد از حاملگی مولار می توان دوباره باردار شد ؟

بدون توجه به نوع مول هیداتیفرم ، باید حداقل یک سال از زمانی که اندازه BhCG در بدن به صفر برسد ، صبر کنید و سپس با انجام تمامی اقدامات و بررسی های لازم اقدام به بارداری مجدد کنید. در شرایطی که قبل از گذشت یک سال از وقوع حاملگی مولار ، مجددا باردار شوید به دلیل افزایش میزان BhCG در بدن نمی توان تشخیص داد که آیا این مقدار BhCG مربوط به بارداری مجدد است و یا سلول های مول هیداتیفرم دوباره شروع به رشد کرده اند.
وجود سابقه حاملگی مولار تاثیری در افزایش احتمال مرده زایی ، زایمان زودرس ، اختلالات جنین و ناباروری ندارد.