موضوعات

سرطان چیست؟

سرطان چيست ؟
همانطوري كه يك ساختمان بزرگ از تجمع تعداد زيادي آجر ، خشت يا سنگ تشكيل شده است، بدن تمام موجودات زنده نيز از تجمع تعداد زيادي سلول به وجود آمده است. در حالت طبيعي هر روز ميليون ها سلول در بدن انسان به علت پيري يا صدمات و جراحـات مي ميرند و به جاي آنها سلول هاي تازه اي جانشين مي گردند. در بعضي از شرايط به عللي، يك سلول تغيير شكل پيــدا مي كند و تبديل به يك سلول سرطاني مي گردد. سلول سرطانــي شباهت زيادي به سلول هاي طبيعي بدن ندارد و براي هدف خاصي يا وظيفه به خصـــــوصي تقسيم بندي نمي شود. تقسيمات بي هدف و سريع سلولهاي سرطاني در هر نقطه بدن كه باشد به تدريج توده يا تومـوري تشكيــــل مي دهد. اين توده سرطاني با ترشح موادي به داخل بدن و يا فشار به اعضاي مجاور موجب اختلالات عظيمـــي در بدن مي گردد.
علت ايجاد سرطان ها:
هر يك از بيماري ها به صورت خاصــــي به وجود مي آيند و علت ابتلا در بيماري متفاوت است مثلاً سرخك، وبا، اسهال و … از طريق تماس انسان با بيمار يا مواد آلوده ايجاد مي شود، در سرطان ها نيز مواد يا شرايطي وجود دارند كه انسان پس از تماس با آنها (به مدت كافي و مقدار كافي) مبتلا به سرطان مي شود.
عوامل سرطان زا:
1ـ انواع دخانيات
در اثر استعمال انواع دخانيات ، صدها ماده شيميايي سرطان زا تشكيل مي گردند كه پس از ورود به بدن و انتشار در آن باعث ايجــــاد سرطان در اندام هاي مختلف بدن مانند لب، حنجره ، ريه ، مري، مثانه و … مي شوند.
2 ـ اشعه آفتاب
اشعه ماوراي بنفش نورآفتاب، در پوست خاصيت سرطان زايي بسيار شديدي دارد.
3 ـ الكل
4 ـ ويروس ها
نقش ويروس ها در برخي از سرطان ها شناخته شده است مثلاً ويروس هپاتيت ب در ايجاد سرطان كبد و ويروس HIV در بروز سرطان كاپوزي (نوعي سرطان پوست كه در بيمـــاران مبتلا به ايدز ديده مي شود).
5 ـ روش تغذيه
مصرف بعضي از انواع غذاها در ايجاد يا جلوگيري از پيدايش بعضي از سرطان ها تاثير دارند به طور مثال :

  • نوشيدن نوشابه هاي بسيار داغ
  • فقر غذايي و كمبود ويتامين A
  • استفــاده ناكافي از ميوه ها و سبزيجات تازه

6 ـ ترياك
7 ـ بعضي از كرم ها
8 ـ مواد شيميايي
مانند اغلب رنگ ها، گردوغبار بعضي از معادن و خوردن بعضي از مواد شيميايي.
علايم هشدار دهنده سرطان:
سرطان در ابتدا يك بيماري محدود و كوچك است كه اگر به موقع تشخيص داده شود شانس بهبودي كامل آن بسيار زياد مي باشد. توجه به علايم كوچكي كه در ابتداي ايجاد سرطان پيدا مي شود، مي تواند باعث تشخيص زودرس سرطان گردد، اين علايم شامل موارد زير است:

  • تغيير در عادات دفع مدفوع يا ادرار مثل يبوست يا اسهال غير طبيعي به مدت طولاني
  • وجود خون در مدفوع
  • اختلال دفع ادرار
  • وجود خون در ادرار
  • زخمي كه پس از 2 هفته بهبود نيابد.
  • تغيير در اندازه، شكل ، رنگ زگيل يا خال هاي موجود در سطح بدن
  • ايجاد توده يا برآمدگي در پستان يا هر نقطه ديگر بدن
  • خونريزي يا ترشح غيرطبيعي از دستگاه تناسلي زنانه يا مجاري طبيعي بدن
  • اشكال در بلع غذا
  • سرفه هاي مداوم يا گرفتگي صدا

با پيدايش هر كدام از اين علايم بايستي پزشك بررسي و معاينه دقيق و آزمايشهاي تكميلي را نيز انجام دهد.
مبارزه با سرطان:
مبارزه با سرطان شامل مجموعه تدابيري است كه بر اساس دانش كنوني پزشكي در زمينه هاي پيشگيري، تشخيص زودرس و تشخيص و درمان، مراقبت هاي بازتواني وجود دارد و هدف آنها كاهش قابل توجه بروز موارد جديد و افزايش شمار بهبودي از سرطان و كاهش زمين گير شدن به علت سرطان است.
1 ـ پيشگيري اوليه (جلوگيري از پيدايش بيماري )
پيشرفت دانش، شناخت ما را از عوامـــل عليتي بعضي سرطان ها افزايش داده و اينك مي توان در كل جمعيت و نيز در گروههاي در معرض خطر با اين عوامل مبارزه كرد، اين اقدامات شامل :

  • آموزش بهداشت و آموزش علايم هشدار دهنده سرطان
  • مبارزه با مصرف الكل و دخانيات
  • تغذيه صحيح
  • پاك كردن مسكن و محيط كار از مواد و عوامل سرطان زا
  • بهسازي محيط و رفع آلودگي هوا
  • واكسيناسيون (هپاتيت ب )
  • اهيمت انجــام آزمايشهاي دوره اي
  • درمان ضايعات پيش سرطاني.

2 ـ پيشگيري ثانويه ( يا طولاني كردن عمر)
از موقعي كه اولين سلول سرطاني تشكيل مي گردد تا موقعي كه به حجم و وزن قابل ملاحظه اي برسد سال ها طول مي كشد؛ اين شرايط با توجه به علاقه بيمار به تندرستي خود و انجام معاينـــات دوره اي ، علاقه مندي پزشك معالج و وجود آزمايشگاه معتبر امكان تشخيص بعضي از سرطان ها در مرحله قابل درمان وجود دارد.
3 ـ پيشگيري ثالثيه
در سرطان ها ممكن است بعضي از اندام ها و اعضاي بدن صدمه ببينند يا قطع شوند كه با بازتواني مي توان مقداري از مهارت ها و كارهاي از دست رفته را به او باز گرداند. بنابراين در اين سطـــح مي توان فعاليت هايي در راستاي بازتواني جسمي و رواني بيماران سرطاني انجام داد.


منبع: فصلنامه بهورز