موضوعات

عفونت های شایع واژن و دستگاه تناسلی زنان

التهاب و عفونت واژن(مهبل) و فرج

واژينيت يا التهاب واژن بيماري آزاردهنده اي است که با ترشحات غيرطبيعي، احساس ناراحتي در ناحيه ولو، واژن يا هر دو مشخص مي شود. در حالت عادي در بانوان غدد داخل واژن و دهانه رحم به طور مداوم مقدار کمي مايع ترشح مي کنند. این ترشحات اکثرا بی رنگ و يا حداکثر شيري ،کم رنگ و بدون بو هستند، ولي بسته به سيکل ماهيانه در خانم ها رنگ و غلظت آن تغيير پذير است. به طوري که در زمان تخمک گذاري، حاملگي، شيردهی و نزديکي جنسي مقدار اين ترشحات بيشتر مي شود. بنابراين افزايش ترشحات واژن در زنان در بسياري موارد طبيعي است، به ويژه اين که ترشحات باعث مرطوب شدن مجراي تناسلي زنان مي شود،که اين خود در پيشگيري از بيماري هاي گوناگون در اين ناحيه مؤثر است. گاهي ممکن است در اثر عوامل عفوني يا غيرعفوني مانند تماس با بعضي مواد تحريک کننده مثل يک صابون خاص يا استفاده از آنتي بيوتيک ها، داروهاي جلوگيري از بارداري، دوش مهبلي، ديابت، حاملگي، استرس، لباس هاي زير تنگ و يا استفاده از پارچه هاي خاص اين حالت پيش آيد و گاهی اوقات افزايش ترشح همراه با تغيير رنگ و بو، التهاب ناحيه تناسلي، خارش و سوزش باشد. لذا اين موارد غيرطبيعي خواهد بود به ويژه اين که اگر بيمار در زمان عادت ماهيانه نباشد و ترشح خوني داشته باشد.

در بررسي علل ايجاد کننده عفونت هاي تناسلي در زنان شيرده (پس از زايمان) نيز بايد بدانيم اين زنان نسبت به زنان عادي در معرض هجوم بيشتري توسط باکتري هاي بيماري زا هستند، زيرا تخمدان ها هورمون هاي لازم را به اندازه کافي ترشح نمي کنند. همانطور که مي دانيم اين هورمون ها از دستگاه تناسلي محافظت مي کنند همچنين بعد از يائسگي نيز از آنجايي که بافت واژن نازک تر و خشک تر مي شود بيشتر مستعد التهاب مي شود. اين تغييرات نيز به علت کاهش هورمون استروژن مي باشد.

برخي از ميکروب ها به طور طبيعي در داخل واژن زندگي مي کنند که به آن ها «فلور» طبيعي واژن مي گوييم. اين ميکروب ها هوازي و بيشتر آن ها باسيلي است به نام «لاکتو باسيل» که محيط واژن را اسيدي مي کند. قليايي شدن مکرر واژن آن را براي عفونت هاي دستگاه تناسلي آماده مي کند.

در مواردي رعايت نکردن بهداشت علت آن است مثلا اگر هنگام نظافت، ناحية تناسلي از عقب به جلو شسته شود ميکروب هاي موجود در مقعد به اين ناحيه مي رسند و مي توانند عفونت ايجاد کنند. از عوامل ديگر، بيماري هاي مقاربتي در زناني است که از نظر جنسي فعال هستند. علامت التهاب اين ناحيه، قرمزي، خارش ناحية تناسلي و خروج ترشحات از واژن است که مي تواند بد بو باشد.


انواع عفونت هاي شايع واژن

واژینوز باکتریال

به آن «واژينيت غيراختصاصي» يا «واژينيت گاردنلايي» نيز گفته مي شود و شايع ترين نوع عفونت واژن است. عامل آن، نوعي باکتري است که به طور طبيعي در مجراي تناسلي زنانه يافت مي شود. در نيمي از موارد بدون علامت است و در موارد علامت دار شايع ترين نشانه آن بوی بد ترشحات است که مانند بوي ماهي است. ترشحات زياد و سفيد، خاکستري و يکنواخت از ديگر نشانه هاي آن است. اين بيماري اگر درمان نشود به عفونت دهانه رحم، رحم و لوله ها منجر مي شود و سبب مشکلات بسيار بدتري خواهد شد. به ويژه اگر زن حامله باشد واژينيت باکتريايي مي تواند باعث پارگي زودرس کيسه آب، زايمان زودرس و تولد نوزادي با وزن کم شود. بنابراين بعضي از متخصصان زنان توصيه مي کنند که تمام زنان حامله،چه نشانه داشته باشند يا نداشته باشند اگر قبلا بچه نارس به دنيا آورده اند براي واژينيت باکتريايي کنترل شوند. (اين بيماري را مي شود به طور موضعي و يا خوراکي درمان کرد.)

کانديديازيس

یک بیماری قارچی نسبتا شایع است به طوری که 75 درصد خانم ها حداقل يک بار در طول زندگي خود «کانديدياز» واژن را تجربه مي کنند. در واژن زنان، قارچ به مقدار کم به طور طبيعي زندگي مي کند، محيط اسيدي واژن مانع از رشد اين قارچ ها مي شود. حال اگر به دليلي از اسيدي بودن محيط واژن کاسته شود قارچ ها بيشتر رشد خواهند کرد و سبب عفونت قارچي در واژن مي شوند. حاملگي، بعضي از آنتي بيوتيک ها، مصرف قرص هاي جلوگيري از حاملگي، استفاده از لباس هاي زير خيلي تنگ، بيماري قند، استفاده از کورتون ، زمان سيکل ماهيانه، روابط جنسي و استفاده از دوش واژينال نيز از عواملي هستند که باعث تغيير محيط طبيعي واژن و افزايش رشد قارچ ها و در نتيجه باعث عفونت در واژن مي شوند. شايع ترين علامت اين بيماري خارش شديد است.

نشانه هاي ديگر شامل ترشحات پنيری و بدون بو و مقاربت دردناک است. در معاينه قرمزي در پوست ناحيه ولو و واژن با رعايت توصيه هاي ديده مي شود. اين بيماري معمولا بهداشتي و نيز استفاده از کرم هاي موضعي ضد قارچ مخصوص دستگاه تناسلي بانوان و يا گاهي که فرد قادر به استفاده از کرم واژينال نيست، با خوردن داروهای خوراکی به سادگي درمان مي شود.

تریکومونیازیس

عامل اين بيماري يک نوع انگل تاژک دار به نام «تريکومونا» در اثر نزديکي با فرد مبتلا، بيمار درگير آن ًاست که اکثرا خواهد شد. گاهي بيمار مدت ها اين بيماري را دارد بدون اينکه نشانه اي داشته باشد. افزايش ترشح چرکي واژن، ترشحات بد و کف آلود زرد رنگ و يا گاهي سبز کم رنگ، بوي بد، خارش و سوزش، درد و سوزش در هنگام دفع ادرار از نشانه هاي آن است. در بيشتر موارد احتياج به درمان خوراکي دارد. در اين نوع گرفتاري همسر بيمار هم بهتر است درمان شود. اين عفونت در زنان باردار ممکن است منجر به پارگي زودرس کيسه آب، زايمان زودرس و تولد نوزاد کم وزن شود.

سرویسیت یا عفونت دهانه رحم

عفونت «سرويکس» يا دهانه رحم دو نوع حاد و مزمن دارد.

عفونت حاد دهانه رحم : معمولا يک عفونت باکتريايي يا ويروسي با نشانه هاي مخصوص به خود است. نشانه هاي آن شامل ترشح غليظ و زرد رنگ و خونريزي بين دوره هاي عادت ًماهيانه، لکه بيني يا خونريزي بعد از نزديکي است و معمولا توسط ميکرب سوزا ک يا ميکربي ديگر به نام «کلامیدیا تراکوماتیس» ايجاد مي شود. ويروس «هرپس » و ويروس «پاپيلو ماي» انساني هم ممکن است اين حالت را ايجاد کنند. اين عفونت که در اثر بيماري هاي آميزشي ايجاد مي شود ، با دارو قابل درمان است.

عفونت مزمن دهانه رحم : یک عفونت طولانی مدت است و مي تواند نشانه هاي عفونت حاد را به صورت خفيف داشته باشد. از ويژگي هاي آن ترشح کم و گاهي بدون جلب نظر، کمردرد، احساس ناراحتي به هنگام ادرار و احساس ناراحتي به هنگام نزديکي است. از نشانه هاي مهم و تشخيص آن حرکت دردناک «سرويکس» یا همان دهانه رحم حين معاينه لگن است. از عوارض اين عفونت هاي مزمن نازايي و بيماري التهابي لگن PID ، را می توان نام برد که بايد در درمان اين بيماري رد تغييرات پيش سرطاني و سرطاني دهانه رحم نيز انجام شود.


منبع :

بیماری های زنان و مامایی دنفورت ، دستورالعمل کشوری مرکز مدیریت بیماری ها

به نقل از فصلنامه بهورز