موضوعات

رفتارهای تغذیه ای کودک از 6 ماهگی تا 1 سالگی

تکامل رفتار تغذیه ای کودک

حدود 6 ماهگي ، عمل جويدن به صورت حركات عمودي فك شروع مي شود در نتيجه كودك مي تواند با لثه هاي خود به غذاهايي كه غليظ تر از شير مادر هستند و يا داراي تكه هاي كوچك است فشار وارد كند. حركات عمودي فك و نشستن بدون نياز به حمايت، بلعيدن غذاهاي غليظ تر را آسانتر مي كند.

حوالي 7 ماهگي ،حركات جويدن كه شبيه حركات جويدن چرخشي بالغين است شروع مي شود و اين مهارت ظرف ماههاي بعد افزايش مي يابد.

حدود 8 ماهگي ،افزايش توان كودك در استفاده از زبان و از جمله حركات جانبي آن به وي قدرت مانور بيشتري مي دهد در نتيجه در اين سن مي توان غذاهاي نرم شده را كه در آن تكه هاي كوچكي هم وجود دارد داشته باشد به كودك داد.

در 9 ماهگي ،شير خوار براي گرفتن قاشق تلاش مي كند كه نشانه ديگري از علاقه او به تغذيه خودش مي باشد.

حوالي سن 10 ماهگي ،كودك مي تواند غذاها را بجود و حدود 12 ماهگي مي تواند با گاز گرفتن غذاهاي جامد نرم و يا غذاهايي كه به راحتي خرد و حل مي شوند تكه هايي از آنها را بكند.

بين 10 يا 11 ماهگي شيرخوار مي تواند اشيا را به دقت بين انگشتان خود نگه دارد و اشتياق به تكرار و تمرين اين كار دارد. ممكن است علاقه اي به استفاده از قاشق براي غذا خوردن نداشته باشد و بخواهد كه از انگشتان خود استفاده كند . در اين سن، حركات بردن دست به دهان به صورت اختياري انجام مي شود و كودك تكه هاي كوچك غذا را با استفاده از انگشتان خود به دهان مي برد.

در دوازدهمين ماه زندگي ،كودك دسته قاشق را به دست مي گيرد اما معمولاً آنرا وارونه نگاه مي دارد و هنوز قادر نيست آنرا بچرخاند و درست استفاده كند ولي در اين زمان، مهارت كامل را پيدا كرده است كه با استفاده از انگشتان خود تكه هاي نرم گوشت چرخ كرده ( مثل كوفته قلقلي و … ) ميوه ،سبزي و بيشترغذاها را بگيرد و در تغذيه خود مشاركت كند.

از رفتار کودکتان تعجب نکنید. این رفتارها طبیعی هستند !

كودك در سنين 6 تا 9 ماهگي دوست دارد كار بزرگترها را تقليد كند. بنابراين خودتان هم همراه با او دهانتان را باز كنيد ، اينكار را چند با تكرار كنيد . هر ماده غذايي را كه به او مي دهيد خصوصاً اگر جديد باشد نام ببريد تا كودك علاوه بر طعم آن با اسمش هم آشنا شود مثلاً بگوييد: الان مريم كوچولو سوپ مي خورد . به به چقدر خوشمزه است .

بعضي شيرخواران بطور موقت ممكن است موادي را كه جامد يا غليظ تر از شير مادر است قبول نكنند بهتر است هميشه به تدريج بر غلظت مواد غذايي بيفزاييد.

در صورت امكان كودك ديگري را كه خيلي خوب و با اشتها غذا مي خورد و لذت خوردن را با چهره يا بيان خود نشان مي دهد در مقابل كودك خود داشته باشيد و يا خودتان با اشتها و لذت غذا بخوريد كه او هم ياد بگيرد.

از همان اوايل ، با هر نوع عكس العمل كودك مثل بستن دهان بعد از خوردن يكي دو قاشق غذا ، تف كردن ، سر بر گرداندن ،ريختن غذا، آشنا بوده و انتظار آنرا داشته باشيد در مقابل اين عكس العمل ها صبور بوده و خونسردي خود را حفظ كنيد.

اصرار زياد و به زور غذا دادن به هر نحوي كه باشد كار نادرستي است و موجب خواهد شد كه در آينده هم ،كودك به آساني غذا را پس زده ،از خوردن آن امتناع كند.

زماني كه كودك قادر به نشستن است او را بنشانيد و غذا را بدهيد و اگر هنوز نمي تواند كاملاً بنشيند او را در بغل بگيريد . هيچوقت در حاليكه دراز كشيده است به او غذا ندهيد.

ريختن غذا روي زمين ،ماليدن ماست و سوپ به صورت و لباس، وارونه كردن ظرف غذا و يا گذاشتن ظرف خالي غذا روي سر ، همه جزيي از تكامل بچه ها محسوب مي شود. از اين كارهاي كودك تعجب نكنيد.

اگر براي تغذيه كودك روي زمين مي نشينيد اورا وسط يك سفره نايلوني بنشانيد و يا اگر از صندلي مخصوص تغذيه بچه استفاده مي كنيد ، يك محل قابل شستشو را انتخاب كنيد. بهتر است يك پيش بند هم براي او تهيه كنيد و جلو سينه اش قرار دهيد.

هنگام غذا دادن به او با صداي آرام و اطمينان بخش صحبت كنيد خصوصاً حرفهايي بزنيد كه اورا تشويق به خوردن كند ولي ضمناً توجه داشته باشيد كه با زياد حرف زدن توجه او را از غذا خوردن منحرف نكنيد.

اجازه بدهيد خودش تصميم بگيرد كه با چه سرعتي غذا بخورد. سعي نكنيد تندتند قاشق پر از غذا را داخل دهانش ببريد.

به علايق غذايي او احترام بگذاريد و اجازه دهيد تا هر قدر كه ميل دارد بخورد. بستن لبها، برگردانيدن سر، پس زدن قاشق همه از علامتهاي غذا نخواستن در آن لحظه است. بنابراين غذا دادن را قطع كنيد و بعد از چند لحظه توقف دوباره تكرار كنيد، هرگز غذا را با زور به او ندهيد.

گاهي اوقات بچه دوست دارد كه يك تكه استخوان خالي مرغ را به لثه يا دندانش بكشد و با اين كار راضي مي شود اجازه اين كار را به او بدهيد.

بعضي بچه ها هنگام غذا خوردن زير قاشق مي زنند يا دست خود را با فشار داخل بشقاب غذا يا سوپ مي كنند . شما مي توانيد يك قاشق هم به دست او بدهيد كه مشغول باشد. هرگز براي انجام اين چنين كارها با او اوقات تلخي نكرده و او را تنبيه نكنيد.

هر چند لازم است كودك غذا خوردن با قاشق را ياد بگيرد ولي اگر دوست دارد كه غذا را با دستش بردارد و بخورد مانع كار او نشويد. ( فراموش نكنيد كه قبل از غذا دادن ، علاوه بر شستن دستهاي كودك ،خودتان هم بايد دستهايتان را با آب و صابون بشوييد.)

در سن 9 تا 11 ماهگي بعضي بچه ها به دليل حس استقلال طلبي از اينكه كسي غذا در دهانشان بگذارد خوششان نمي آيد و دوست دارند كه خودشان غذا بخورند. بنا براين غذاي او را درون بشقاب مخصوص او ريخته و در دسترسش قرار بدهيد تا خودش دستش را دراز كند و آنرا بردارد. اول ممكن است به دهان گذاشتن غذا برايش سخت باشد و غذا را به سر وصورت و لباس خود بمالد يا غذا را مشت كند و آنرا فشار دهد و بيرون بريزد ، نگران نشويد . او كم كم راه دهان را ياد گرفته و غذا را خيلي راحت به داخل دهانش خواهد گذاشت.

غذايي براي كودك خود تهيه كنيد كه علاوه بر دارا بودن مواد مغذي از نظر ظاهر جالب بوده وخوش رنگ و خوش بو باشد .

طعم غذا را ما براي كودكانمان تعيين مي كنيم بنا بر اين نبايد به غذاي كودك 6 تا 12 ماهه ، نمك يا شكر اضافه كنيد. شما اگر حتي يكبار هم نمك يا شكر به غذاي او بزنيد ممكن است كودك غذاهاي بدون نمك يا شكر را به سختي قبول كند و يا اصلاً نپذيرد. به همين جهت است كه در طي اين مدت از غذاي خانواده كه نمك و چاشني و ادويه دارد حتي به عنوان چشيدن هم ، نبايد به كودك بدهيد.


منبع: انجمن ترویج تغذیه با شیر مادر